Lingua e medios de comunicación
[Entrada enviada por alumnado del Master de Secundaria]
Por todos nós é coñecida a influencia que os medios de comunicación exercen sobre a sociedade en xeral. Se isto é así, a súa incidencia na lingua reflectirase dunha maneira especial, xa que é o instrumento que empregan para transmitir a información. Pero, cales son as súas verdadeiras repercusións na nosa fala cotiá?
Empezaremos, en primeiro lugar, analizando a cuestión do léxico, despois de revisar algúns datos que aporta o profesor Hernán Urrutia Cárdenas no seu excelente artigo. Aínda que, habitualmente, se lles presupón aos medios de comunicación unha variedade estándar e un uso “correcto”, “autóctono” da lingua, a realidade sabemos que non é así. Observamos que a linguaxe que empregan está ateigada de estranxeirismos, o cal se contradí coa idea estendida (en certos sectores da poboación) dos medios como “modelo” de lingua. Algúns exemplos, que afectan aos dous idiomas cooficiais de Galicia, son: amateur (afeccionado), confort (comodidade) ou copyright (propiedade intelectual).
En relación co fenómeno apuntado, atopamos tamén un emprego inadecuado de certas palabras. Moitos deses usos son recollidos polo xornalista Olmo Heras no seu blogue de “El Pais”, Ad libitum. Como xa se ten comprobado, eses termos vanse estendendo cada vez máis entre a poboación ata que, probablemente, se acaben percibindo como “correctos” ou incluso cambiando o seu valor orixinal.
Non obstante, ademais das confusións, atopamos tamén certos erros de carácter irrisorio que ninguén vai reproducir pero que poñen en evidencia o pouco que se coida a linguaxe nos medios de comunicación. As causas de tales disparates son ben diversas, polo que achegamos dous exemplos ilustrativos que quedan á vosa libre interpretación:
- O emprego de “espionados” en vez de espiados, tal e como testemuña un telespectador
- Fixádevos na listaxe de xentilicios: http://www.youtube.com/watch?v=TAxDHlS0Ef4
Polo que se refire ao aspecto morfosintáctico, entre os moitos erros que se cometen, gustaríanos anotar algúns dos que máis influencia están tendo nos nosos usos lingüísticos cotiás. En canto ao castelán, un dos máis comúns é o fenómeno do “dequeismo” (cantas veces escoitamos enunciados como: *”pienso de que esto es muy importante”). E no caso do galego, cómpre notar os casos de hibridación motivados polo feito de que moitos presentadores son castelánfalantes. Por exemplo, resulta moi habitual escoitar as perífrases con preposición, como *“imos a ver” ou unha confusión no uso dos pronomes átonos: *”o chamei onte”.
Finalmente, tócalle o turno aos fenómenos sociolingüísticos que nos transmiten os medios de comunicación, xa que eses aspectos trascenden o nivel lingüístico, afectando tamén á conciencia e actitudes dos falantes. Unha primeira reflexión sobre a cuestión anotada é a preeminencia do ‘estándar’, discriminando as demais variedades dialectais. Nas televisións e radios españolas reprímense os trazos máis diferenciadores das realizacións diatópicas, uniformizando o modelo lingüístico. Aínda así, nos últimos anos comezan a introducirse algúns representantes destas falas mais relegados a seccións secundarias, como o caso do meteorólogo Martín Barreiro. Por outra banda, os medios de comunicación en Galicia poñen de manifesto que o proceso de normalización está moi lonxe de acadarse, pois só existe un xornal impreso integramente en galego. Ademais, en moitas ocasións, a lingua empregada na RTVG resulta artificial, castelanizada e cunha entoación monótona que rebela o escaso dominio que os presentadores teñen do idioma que empregan.
Dito isto, considerades que o soporte dixital supón unha vía de saída ás carencias dos medios de comunicación galegos? Considerades que se debería promover na televisión (autonómicas e/ou españolas) o uso dunha lingua estándar ou, pola contra, introducir, distintas falas autóctonas? Cal credes que é o grao de influencia que os medios de comunicación teñen nos usos lingüísticos?
Marzo 10th, 2012 at 21:40
Estoy de acuerdo en que en la televisión se cometen errores de todo tipo, y de ahí deriva que mucha gente que los reproduce defienda que dichos errores son correctos. En cambio, en el lenguaje que se puede escuchar en la calle no se suelen apreciar tantos errores como en los medios de comunicación.
De todos modos, creo que los medios de comunicación no tienen tanta influencia a la hora de promover una lengua ya que creo que la mayoría concebimos la lengua que se utiliza en ellos como algo poco natural. Por lo tanto no espero que se promuevan los distintos dialectos de la lengua a través de radio y televisión pero lo que sí se debería demandar es que lo que se hable sea correcto.
Marzo 11th, 2012 at 1:09
Respondendo ás preguntas propostas, eu creo que a fenda dixital, quer sexa porque hai persoas que carecen da instrución necesaria para manexarse na rede apropiadamente, quer sexa porque aínda hai deficiencias de puntos de acceso para todo o mundo, impide que as plataformas dixitais poidan encher o oco do papel. Ademais, a prensa “ordinaria”, ten un valor simbólico social dentro do prestixio e recoñecemento dunha lingua. Cando a comunidade non pode, económicamente falando, substentar os xornais, non ten esa demanda de medios tradicionais, algo non pasa.
O modelo de lingua dos medios claro que afecta aos usos lingüísticos, e no caso galego, onde este non sei coida en absoluto, perxudícaos e constitúe un motor de cambio lingüístico en rexistros formais, onde se prestixian e priman acentos de galego “menos enxebre”. Non me preocupan, porén, tanto os castelanismos ou estranxeirismos que poidan introducirse, en tanto que as condicións da lingua non lle premiten relexicalizar ou crear termos novos. Con novas incorporacións de palabras o que se fai é darlle utilidade á lingua, sempre e cando non se convirta nun exceso, e dar conta das linguas coas q se relaciona…
Marzo 11th, 2012 at 14:39
A poboación en xeral dedica unha parte importante do seu tempo ao consumo de medios de comunicación, sexan estes audiovisuais ou escritos. Sen embargo, o consumidor galego pode ver aquí unha fenda, xa que a oferta mediática integramente en galego é máis ben escasa e presenta bastantes debilidades (son moitos os medios, sobre todo os privados, nos que a presenza do castelán é hexemónica, a lingua de traballo da maioría dos xornalistas é o castelán ou tradúcense ao castelán materiais producidos en galego). Pero por detrás sempre acompañan as ideoloxías, percíbese por parte dos responsables dos medios que o galego non vende. Por outra banda, tamén se bota en falta nos xornais a presenza de diversos tipos de xéneros que non se arraiguen simplemente á cultura. Así mesmo, outro tipo de factores como o descenso nos usos informais do galego, no uso familiar, a constante perda de transmisión ás xeracións máis xoves, a valoración sobre as linguas (estamos a adentrarnos nunha sociedade conformada por unhas poucas linguas fortes) ou a percepción dunha certa inautenticidade no uso do galego por parte de certas esferas son factores que poden incidir nunha limitación na extensión do galego nos medios do comunicación.
No eido dos programas audiovisuais parece que se está a producir unha perda da expresividade do noso idioma con calcos do español, traducións literais de expresións que non son galegas ou construcións sintácticas propias doutras linguas. É este un problema atribuíble á falta de competencia lingüística, ao rexeitamento do idioma ou a unha mera despreocupación? Sexa como sexa o problema é que o discurso oral presente nos medios de comunicación poucas veces se corresponde co propio dos galegofalantes, na miña opinión tende a ser bastante litúrxico e moi lonxano do que se da nas situacións comunicativas habituais. Este modelo que caracteriza as mensaxes orais dos medios masivos tende a ser interpretado como a variedade culta de prestixio, polo que un falante que perciba que esta e a súa variedade difiren tenderá a manter o prexuízo e a convicción de que a súa forma de falar non é válida para ser utilizada en ámbitos formais. Esta é a percepción que debemos rexeitar.
Marzo 12th, 2012 at 13:42
A verdade é que quedo abraiada coa pouca seriedade dos xornais á hora de escribir. O coidado da linguaxe é algo no que deberían fixarse sempre, pois un xornal con faltas de ortografía ou mal escribido non lle outorga moita credibilidade. Ademais, o uso de estranxeirismos xa é a repanocha. Así coma algunhas linguas toman prestadas outras palabras que lle fan falta porque non as hai na súa lingua, aquí imos máis alá e collemos as que necesitamos e as que non. A verdade é que é vergonzante, porque non fai outra cousa que empobrecer a propia lingua, e non temos por qué chegar a esos extremos. Dito isto, e respondendo un poco ó artigo, penso que está bastante difícil, non creo que a vía dixital mellore moito a situación, pois moita xente aínda emprega máis os medios de comunicación tradicionais ca os dixitais. Por outra banda, penso que se deberían introducir falas autóctonas (sempre que se coide a dicción, que é moi importante nos medios de comunicación), pois nós, coma falantes de galego e de castelán, as entendemos perfectamente, e o feito de utilizalas pon de manifesto a nosa riqueza lingüística, aínda que algunha xente non o vexa así. Ademais, todos os falantes das distintas variedades dialectais teñen dereito a vérense reflexados nos medios, non só os das variantes consideradas estándar, xa que iso apórtalle naturalidade á lingua, e ista non resultaría tan artificial como a que se emprega a cotío. Por último, penso que os medios de comunicación teñen unha influencia importante, e se o usuario non domina a linguaxe, poderían influir de forma negativa no emprego da lingua, xa que os falantes pensarían que o que se está a empregar é correto, co cal os medios deberían ter un coidado exquisito.
Marzo 13th, 2012 at 0:48
En primeiro lugar, sobre o uso idiomático nos medios de comunicación cabe dicir que a maioría dos medios (xa sexan escritos ou audiovisuais) responden sobre todo a aspectos sociolóxicos e económicos, tamén á hora de expresarse e usar un idioma.
Cada día estamos comprobando como en moitas televisións (ex. Telecinco) búscase unha linguaxe máis vulgar, incluso “chavacana”, propia das clases baixas que consumen moitos dos seus contidos audiovisuais, descoidando o idioma e primando a obtención de audiencias.
O problema idiomático nos medios de comunicación non é o uso dalgunha palabra errónea ou o uso dun anglicismo, senón a falta de contidos lingüísticos en xeral, é decir dun uso da linguaxe máis culto.
No referente a se inflúen ou non nos usos lingüísticos os medios de comunicación, a resposta é que si, pero normalmente sucede ó revés. É dicir, é a sociedade e o nivel lingüístico social o que inflúe máis nos medios de comunicación, os cales adaptan a súa linguaxe á da sociedade para facer un vocabulario máis comprensible e atractivo.
Creo que un dos factores a mellorar nos medios de comunicación en xeral é o uso das falas e dialectos propios de cada zona. É unha pena que na radio galega ou na TVG non se lle escoite a ninguén a gheada, o seseo, ou expresións típicas de moitas zonas xeográficas. Ou que nos medios de comunicación españois os presentadores, locutores… se lles inculque unha norma non escrita de castelanizar os seus acentos dialécticos. Creo que iso atenta contra un dos principios do MCERL sobre o plurilingüismo e a convivencia intercultural que xa se comentou noutros textos.
Na miña opinión, e como conclusión, creo que a sociedade inflúe máis no uso do idioma nos medios de comunicación que os medios de comunicación na linguaxe da sociedade. E como exemplo final o de Cataluña, onde por presión social case tódolos contidos son no idioma propio (catalán).
Marzo 13th, 2012 at 11:03
Un bo tema o da influencia dos medios de comunicación no uso da propia lingua, a verdade e que estou farta de que me piten os oidos algunhas veces oindo a televisión. A algún había que mercarlle un diccionario!
Estou de acordo no feito de que se coida moi pouco a correción linguistica nestes ámbitos, e os responsables deberían ser conscientes deste feito e facer algo ao respecto. De tódolos xeitos, supoño, ou quero pensar alomenos que algúns deles se deben a confusións momentáneas, a un “lapsus linguae” como os que nos poden ocorrer a nós en calquera momento pero que ese erro aparecía correctamente na versión escrita e revisada previamente.
Comparto con Erza o de que “en el lenguaje que se suele escuchar en la calle no se suelen apreciar tantos errores” e poño por caso o dequeísmo do que fala a propia entrada. Xusto nese caso teñome fixado moitas veces nos medios de comunicación, pero non recordo moita xente que o utilice ao meu arredor.
Marzo 13th, 2012 at 12:13
Creo que si se habla en la televisión en ocasiones de forma vulgar es porque es lo que vende, porque si no gustase bajaría la cuota de espectadores y cambiarían de contenido, forma de hablar o lo que fuese necesario. Creo que más bien la influencia medios de comunicación con la sociedad es recíproca. Si no tienes unos conocimientos de la lengua bien asentados obviamente vas a decir lo que oigas porque creerás que es lo correcto. En muchas cadenas de televisión lo que se promueve en general es la telebasura, la vulgaridad del habla, pero es lo que le gusta a la mayoría de la gente y por eso tenemos ese tipo de contenidos. Con respecto a contenidos más serios reconozco que muchas veces he percibido errores que se repiten una y otra vez tanto en la prensa como en la televisión, por ejemplo en debates o en las noticias. Por lo tanto, creo que los medios de comunicación influyen sobre todo en el caso de las personas que no tienen una buena formación lingüística.
Por otra parte, nunca he entendido el afán de la televisión por ocultar las diversas variedades lingüísticas, parece como si lo percibiesen como algo malo. Creo que los medios de comunicación deberían mostrar las variedades lingüísticas y la realidad de la lengua, no utilizar solo una variedad estándar porque al fin y al cabo la variedad es riqueza en la lengua.
Marzo 13th, 2012 at 14:29
Actualmente, creo que el nivel de influencia ligüística que ejercen los medios de comunicación es enorme. En muchos casos, sobre todo entre la gente joven, el único contacto que tienen con un idioma (ya sea el gallego o el castellano, dependiendo de su situación) es exclusivamente a través de la televisión o la radio, por lo tanto es ahí donde lo aprenden. Esto me lleva a plantearme la importancia que debería tener, en primer lugar, la corrección de los idiomas hablados en estos medios. Debería haber cierto control sobre la corrección de los mensajes emitidos, ya que también tienen una fuerte influencia sobre el público.
Por otra parte, en cuanto a las variedades lingüísticas, creo que los medios de comunicación tienen la misión principal de reflejar la realidad. La realidad es que existen diferentes variedades lingüísticas y, por lo tanto, deberían ser respetadas en los medios.
Marzo 13th, 2012 at 16:09
En mi opinión, el grado de influencia de los medios de comunicación en los usos lingüísticos, es algo evidente. Algo que ha adquirido en los últimos tiempos, incluso, una dimensión desproporcionada, como desproporcionada es también la influencia en muchos otros aspectos sociales (mucho más allá del léxico o la morfonsintaxis…) condicionando formas de ser, de pensar, de actuar…Y lo hace para bien o para mal, supongo.
Quizás lo que más me interese comentar de este post es que, efectivamente, los medios de comunicación tienden a usar la variedad estandar, la variedad favorecida (al igual que las instituciones, la literatura o la escuela). La que, para algunos, se ajusta a la corrección del lenguaje, de manera que los que no nos atenemos a esa variedad parece que ni hablamos ni escribimos correctamente. Paparruchas. Lo que pasa es que por razones sociológicas ( y no lingüísticas) ha adquirido un prestigio que la hace preferible o deseable por la gran mayoría.
Personalmente, encuentro fascinante el escuchar cómo la gente habla de forma distinta según de dónde sea, según su edad…
Discrepo con el compañero autor del post en una cosa :creo que, afortunadamente, en las televisiones y en las radios se reprimen cada vez menos los trazos diferenciadores, las variedades diatópicas. Esto es un paso adelante. El siguiente sería que se hicieran y se divulgaran trabajos matemáticos, lingüísticos…en otras variedades. Que no de la impresión de que es la variedad estándar la única que vale para los estudios científicos.
Ojalá el mundo“digital” suponga una vía de salida a las carencias, a los prejuicios, a la uniformidad… En la diversidad, en las diferencias, radica la riqueza.
Marzo 14th, 2012 at 18:31
Respondendo á cuestión presentada polas compañeiras, eu considero que os novos medios en galego e en soporte dixital son un avance claro para a visibilidade da lingua, e todos os que veñan, benvidos sexa. Porén, non hai que esquecer que aínda qeu a comunicación dixital é unha esfera cada vez máis extensa e estendida, non é a única e velaí a importancia que seguen tendo, no eido da comunicación, os medios tradicionais (refírome á TV, prensa escrita e radio habituais, aínda que poidan complementarse coas súas extensións dixitais…). Por iso penso que os novos medios dixitais en galego poden axudar a compensar o baleiro que para con esa lingua hai nos tradicionais, pero non vai conseguir suplir o seu papel, ou cando menos non a curto prazo.
A importancia simbólica da presenza nos medios é algo fundamental para unha lingua minorizada. No noso recuncho abonda ollar á LNL ou ao PXNL para ver que papel se supón que ten que ter a CRTVG, o de ser un axente normalizador e prestixiador para o idioma. Isto contrasta coa realidade, onde os niveis de esixencia de coñecemento de idioma para traballar nese organismo (aínda público, cpagado por todas e todos) é un chiste. Isto xa de partida, aínda que pdoeriamos afondar na cuestión do modelo de lingua que reproduce e dos intereses que reflexa, porque ao fin e ao cabo, a CRTVG gobérnaa quen a goberna. Se os medios tradicionais de comunicación foron habitaulmente intrumento dos lobbys de poder, non pode sorprendernos que o que fan a respecto das linguas e das variedades, teña a ver co que se implementa para outras esferas.
Marzo 14th, 2012 at 19:23
En resposta á pregunta que formulan as compañeiras a respecto de se debería primar o uso dunha lingua estándar nos medios de comunicación ou, pola contra, cumpriría introducir distintas falas autóctonas, eu téñoo claro. Estandarizar o uso dunha lingua, ben sexa na rúa ou nos medios de comunicación (un pouco como extensión ou espello da sociedade), é empobrecela e simplificala. A lingua estándar non nace da convención social dunha comunidade de falantes, senón que é consecuencia dunha actuación expresa sobre a linguaxe. Para entendernos, é puro artificio, pura mentira. No caso do galego é, ademais, semente de prexuízos lingüísticos. Cantas veces terei escoitado aos/-as nosos/-as avós/-as dicir que non queren falar galego porque non saben falalo.
Marzo 14th, 2012 at 23:13
un tema moi moi interesante, que dúbida cabe! os medios de comunicación tiveron, teñen e terán moitísima influencia no devenir das linguas… nun tempo para moitas supuxo a súa expansión como lingua de carácter nacional (con todo o bo e o malo que isto pode supoñer) e para outras significou e significa a súa perda de identidade…. no caso do galego valoro positivamente que se empregue o galego en calquera das súas formas pero si que é certo que o que ás veces o que se escoita na radio e na TV ou se le no xornal case nin lingua se pode chamar…
por outra banda, a influencia dos medios de comunicación a nivel lingüístico, eu que convivo con moitos cativos, obsérvoa cada día coa proliferación de tempos compostos nas súas boquiñas… he puesto, le he dicho…. e iso só o puideron aprender na TV!!
en canto á prensa escrita en galego… se non existe é porque non se vende e se non se vende é porque non existe un hábito de lectura en galego e se non existe é porque a xente non le en galego… el pez que se muerde la cola vamos… así que supoño que si, o soporte dixital é a única vía de escape para un mercado tan “pequeno” coma o noso!!
Marzo 15th, 2012 at 2:22
Abundando na temática que neste post se refíre, cabe mencionarse o que ten de positivo que unha lingua tan esquecida e minorizada coma a da nosa terra, O Galego con maiúsculas, disfrute dun púlpito que a faga visible, lle de presenza social e lle permita irse asentando en ámbitos ata o de agora nunca vistos ou oidos. Os medios de comunicación, de por sí, grandes difusores da cultura funcionan coma unha poderosa ferramente cara esa masa de individuos que se deixan arrastrar por modelos de lingua pouco autóctonos e moi artificiais. Con todo non se debe esquecer o feito que durante moitas décadas o galego foi estudiado partindo da lingua dominante. Malia todo penso que ter espazos onde se lle de cobertura as cuestións linguísticas é algo per se, importante e positivo, outra cousa é que esa linguaxe sea allea a contaminacións e trasferencias linguísticas, cousas bastante improbable se temos en conta que na nosa cotidianidade tamén vimos asumindo usos non sempre estándares moi apegados as particularidades da zona xeográfica na que nos criamos.
A lingua é unha entidade viva e aparece sometida aos empitonamentos dos usos xornalísticos, da lingua internacional e da situación de diglosía que neste caso nos rodea, pero tamén ten que enfrontar os malos hábitos dos suxeitos que diariamente, sen chegar posiblemente a niveis tan degradantes coma os que teñen lugar en diferentes cadenas estatais, somenten a lingua a procesos pouco enxebres, extraños e formalizan discursos anegados de incorrecións lexicas, pero tamén gramaticais.
En definitiva, as interferencias linguísticas xorden froito dese espíritu europeista do plurilinguismo, onde teñen cabida as diversas conexións que entre linguas próximas se establecen e se manifestan dunha maneira pouco axeitada ao idioma meta pero cara as que camiñamos inevitablemente ao defender a pluralidade e a apertura das fronteiras. Positivo ou non, a realidade é esta.
Marzo 15th, 2012 at 12:32
La realidad del uso de gallego en los medios de comunicación ha quedado muy bien reflejada por los compañeros. En cuanto a lo que preguntan, no creo que el uso actual del gallego en estos medios tenga tanta influencia sobre la sociedad, los jóvenes, en general, buscan identificarse con algún personaje de interés para ellos, sin embargo ven que es raro que los gallegos ‘famosos’ hablen en su idioma, optando por el castellano. Sería interesante que estas personas promocionasen su idioma, tanto en los medios autonómicos como en los nacionales, en la medida de lo posible, quizás así se vería al gallego de otra manera. En cuanto al uso de las distintas hablas autóctonas, opino que sería muy bueno que todas ellas estuviesen representadas para que se vieran como formas correctas de hablar y no se discriminara a nadie por su forma de hablar.
De todas formas, para que el gallego estuviese bien representado en los medios de comunicación habría que generar más interés en la sociedad, porque como sabemos, en esto mundo de consumidores, si no hay demanda no hay producto.
Marzo 16th, 2012 at 13:13
Para responder a las preguntas planteadas, me gustaría decir que el soporte digital puede sustituir a las carencias de unos medios de comunicación en gallego, siempre y cuando su alcance sea tangible, y con esto me refiero a las deficiencias de las infraestructuras de Internet que tenemos en nuestra comunidad autónoma y ésta no llega a toda la población. Por lo tanto, considero que el soporte digital puede ser una vía de sustitución pero no la única.
Por otra parte, gran parte de los comentarios anteriores hacen referencia a la falta de demanda de prensa en gallego, sin embargo yo pienso que en este caso para que haya demanda, también debe haber oferta y una oferta que se adapte a las características sociolingüísticas de sus posibles lectores. Está claro que un periódico no se va a arriesgar a hacer hoy todas sus tiradas en gallego, ante el miedo a no venderlo, pero por qué no podría hacer la mitad de sus tiradas en castellano y la otra mitad en gallego? O dentro del mismo incluir ambas lenguas, según sus secciones. Quizás fuese la manera más fácil de llegar a toda la población…
En cuanto a la lengua empleada, creo que se debería dar paso sobre todo en los medios audiovisuales donde el lenguaje es oral a las diferentes hablas autóctonas para que sus consumidores estuviésemos más identificados con ella.
Y por último, si creo que la lengua empleada en los medios de comunicación tiene una gran repercusión en las personas y que por lo tanto, deberían cuidarla más y en el caso de Galicia, emplearla más y mejor (en cuanto a sus contenidos), para hacer que nuestra lengua esté cada vez más presente en nuestras vidas.
Marzo 16th, 2012 at 13:30
En los medios de comunicación, como en la vida, importan forma y contenido. La labor de los medios de comunicación en Galicia (y España) es criticable desde ambas perspectivas. Como se nos muestra con esta entrada, la situación de los medios, de su mayoría al menos, a nivel formal, es deprimente: reciben millones por utilizar el gallego y NO lo hacen (y después está la RTVG y su gallego mega-standar, hijo del sucio pensamiento “políticamente correcto”). El léxico periodístico, paurpérrimo: los presentadores de la TVG, hieráticos. Pero esto no es lo peor: lo más deplorable, según mi criterio, es el contenido. Aun siendo conscientes de que nunca se puede llegar a la objetividad, un periodista debe aspirar a ella en todo momento, y son pocos quienes lo intentan (sujetos muchas veces por una línea de cadena o editorial). Pero partamos del origen de las cosas: las facultades de periodismo deberían revisarse su bibliografía para explicar el tema esencial del periodismo: “¿qué es noticia y qué no?” pues el contenido de algunas de las mismas es un tanto cuestionable. En definitiva, la TV y muchos periódicos, elementos que podrían ejercer una infuencia positiva en las personas (y en sus lenguas, claro) se han acabado convirtendo en pan et circenses, en “weapons of mass distraction”.
Marzo 16th, 2012 at 17:18
DEnde logo que é moi importante e grande a oportunidade que nos dan os medios de comunicación para divulgar e sobre todo utilizar as linguas, pero tampouco todo ten de bo. Resulta que non todo o mundo ten a posibilidade de recorrer ao soporte dixital e ademais diso, como xa apuntou alguén, tampouco existe moita costume de ler en galego. A oferta de canles nesta lingua da que estou a falar xa todos a coñecemos, e en moitos casos, a xente non se sente identificada con ela, porque soa moi forzada e mesmo artificial. Eu, dende logo que estou a favor de abrir campos e posibilidades para o uso e a representación de calquera lingua. EN canto a ofertar canles, eu son máis da idea dunha lingua estándar, porque os medios teñen que traballar a regra xeral e global e todos nos temos que ver identifcados con ela, independentemente de que logo, cada un teña a súa variedade. E no que se refire á influencia dos medios na lingua dos cidadáns, eu considero que algunha marca hai, pero a xente non fala da maneira que o fan os medios. Sí que se empregan expresións e mesmo algunha incorrectamente, pero qué máis da. Acaso falamos linguas puras?
Que os medios sigan estando aí, que exista oferta e demanda e que todas as linguas teñan cabida dentro dos mesmos.
Marzo 16th, 2012 at 18:37
Estou de acordo en que os medios de comunicación deberían dar exemplo no uso da lingua, pois suponse que son profesionais da comunicación e como tal que menos que falar correctamente. Pero tampouco creo que sexa algo que inflúa moito nos usos lingüísticos da sociedade actual, sinceramente non creo que a xuventude de hoxe adique tantas horas ao día a ler un xornal, escoitar a radio, ou ver a televisión como para afectar realmente á nosa fala cotiá. Poño o exemplo contrario, estamos cansados de escoitar ou ler expresións galegas como “deica mañá”, “xanela”, “tixola”, “cogomelo”, e un longo etc, e ¿que porcentaxe de galegofalantes as empregamos. Atrévome a dicir que desafortunadamente a minoría.
Pero unha cousa non quita a outra, penso que a situación que está a vivir o galego nos medios de comunicación é denigrante, como é o caso do peche de cinco cabeceiras de prensa redactadas en galego en tan só dous anos. As políticas lingüísticas que está a promover o señor Feijóo son bastante desconcertantes e os resultado que obtemos é a pouca visibilidade e presenza do galego nos medios. Pero volvemos ao de sempre, as ideoloxías, a escasa demanda por parte da sociedade e, como consecuencia, o desinterese por parte dos responsables dos medios de comunicación no seu uso. Vivimos nunha sociedade que se rexe polo devir da economía de mercado, isto é, se non hai demanda non hai oferta e, lamentablemente xogan co galego como un produto máis, se non vende non interesa.
Entón estamos nunha situación delicada na que o emprego do galego queda relegada basicamente ao soporte dixital ou a empresas que, como non, reciben subvencións para a súa promoción. Precisamos pois reivindicar maiores cotas de presenza, respaldo social e apoio institucional e, unha vez que a situación mellore sería marabilloso que as distintas falas autóctonas fosen promovidas na televisión, posto que é unha riqueza da nosa comunidade e como tal deberían darse a coñecer.
Marzo 16th, 2012 at 20:47
En mi opinión el soporte digital no debería de servir como vía de escape a las carencias de los medios de coumnicación, sino que debería de ser un complemento de ellos, una riqueza. Por otro lado, me parece que deberíamos considerar la lengua estándar como la adecuada en los medios de comunicación gallegos, pero no por ello la obligatoria. El poder escuchar distintas hablas autóctonas nos enriquece, por lo que estas variedades no deberían ser proscritas.
Ahora me gustaría hacer un pequeña puntualización sobre lo dicho en la entrada del blog acerca de que los presentadores de los medios de comunicación gallegos no hablen correctamente el gallego o lo hagan con una mala entonación/pronunciación o cometiendo errores. Imaginaros que soy un persona que habla gallego, castellano y ha aprendido portugúes, y me contratan en un medio de comunicación portugués, creeríais que sería justo que me criticasen por mi forma de hablar, mi acento o mi pronunciación? Considero que a este respecto deberíamos de ser más tolerantes.
Marzo 16th, 2012 at 21:14
¿Existe un gallego o existen varios gallegos? Según las zonas de Galicia escucharemos una fonética u otro, se usarán unas palabras propias de esa zona que probablmente no se entiendan en otra lo mismo ocurre con la sintaxis de la frase. Uno de los mayores problemas del gallego es la falta de similitud entre el gallego que hablan los del ámbito rural (mayoría de galegofalantes) y el que observamos en los distintos medios (TV, periódicos, literatura, etc.). A menudo dejamos de hablar gallego en los ámbitos no familiares por estar convencidos de que nuestro gallego es incorrecto. Otro problema es que ese gallego, el que escuchamos en los informativos y que se supone que es el correcto no está libre de fallos gramaticales y léxicos, así que ¿quién sabe realmente hablar gallego? y ¿cómo sabemos lo que está aceptado y lo que no?
Marzo 17th, 2012 at 1:42
Un tema moi interesante, sen dúbida, o que se plantexa esta semana.
Pola miña parte, respeto totalmente os erros á hora de expresarse, pois paréceme evidente que ningún somos perfectos e eu son a primeira que mestura linguas introducindo castelanismos no galego e galeguismos no castelán.
O que non me parece tan aceptable é concretamente este tema proposto. Penso que non hai ningún problema en equivocarte cando falas no teu entorno, pero os medios de comunicación, precisamente pola súa grande influencia, incluida a lingüística, deberían preocuparse especialmente por este tema. Ata onde eu sei, os periódicos, televisións, radios… teñen os seus propios lingüistas, especialistas no tema que deberían encargarse de corrixir todos os textos que vaian ser lidos na televisión e, sobre todo, publicados por escrito, porque xa se sabe que as palabras pronunciadas voan co vento, pero as escritas e publicadas aferranse para recordar o fallo, ás veces moi grave, que alguén tivo no momento de redactar e, sobre todo, corrixir dito texto.
Sobre o tema das variedades dialectais e a súa represión nos medios de comunicación, estou totalmente de acordo coa opinión dun comentario anterior, que sinalaba que deberían ser respetadas e utilizadas, como riqueza cultural e lingüística que son todas as varidades dialectais tanto de Galicia coma de España, sempre que se cuide a pronunciación e a dicción que, aínda que parecen elementos básicos para un comunicador, non sempre ocurre.
Abril 4th, 2012 at 16:29
Hola a todos.
Sin duda el tema del gallego en los medios de comunicación es una cuestión de difícil solución y tratamiento. La cuestión de fondo es la necesidad de ciertos sectores sociales, que se desenvuelven en gallego en medios urbanos, de distanciarse de la variedad rural de la lengua, en donde todavía reside de manera generalizada el viejo prejuicio de que la lengua gallega es una lengua vulgar, inculta y pobre. Quizás sea esta la razón por la que los responsables de los medios de comunicación prefieran locutores que tengan poco “acento” gallego. Esta situación será difícil de modificar en el colectivo si el proceso de normalización no continúa avanzando de manera correcta, si el gallego no recupera el prestigio que aún conserva a ojos de una buena parte de nuestra sociedad. Si la pronuncia y la entonación propiamente gallegas continúan siendo vistas como vulgares por los sectores más influyentes de la sociedad, la implantación total del gallego en la misma nunca será completa.
Por otra parte, resulta evidente que necesitamos una variedad culta del gallego, capaz de ser tomada como modelo por personas de diferentes lugares, estratos sociales o de cualquier nivel de formación. Sin embargo, ésta tiene que tener en común todos aquellos rasgos que permiten identificarlas como variantes de un mismo sistema lingüístico, es decir, no podemos crear una variante culta por el procedimiento de desnaturalizar la lengua, de privarla de sus propios elementos definitorios, que es lo que observamos día tras día en los medios de comunicación.
Abril 6th, 2012 at 16:34
Me parece muy interesante la propuesta de los compañeros y creo que poco debatida, es decir, que este tema debería ser del interés de la mayoría, porque a todos nos afecta, y cada vez más, el uso que hacen de la lengua los medios de comunicación. Y esto responde la pregunta de que si creo que los medios de comunicación tienen influencia en la lengua que hablamos o el uso que hacemos de ella: sin duda, creo que sí.
Quizás esto no se apreciaba tanto unos años atrás, pero hay constancia, incluso en los propios medios, de que las personas que pasan más tiempo frente a la tv acaban por reproducir su lenguaje, máxime si esa misma lengua está contaminada por influencia de otra que goza de un mayor estatus y visibilidad social (el caso del castellano y el gallego). Se prevée que el impacto de este fenómeno sea mayor en las nuevas generaciones, sobre todo, en los infantes, que pasan muchísimas más horas frente a la tv de lo que lo hacían las generaciones anteriores.
Por tanto, creo que deberíamos reflexionar sobre el poder de los medios de comunicación en la sociedad actual y si es viable o no restringir o hacer un uso controlado de ellos. Sobre todo, si tenemos en cuenta que, en la actualidad, estos medios están completamente al servicio del consumo y del poder de las transnacionales. La mayoría de las veces el incentivo del consumo pasa por promover otras formas de vida, que los receptores asumen como propias y reproducen con posterioridad, entre ellas, los hábitos lingüísticos.
Abril 19th, 2012 at 15:43
Muito se poderia engadir ao da TVG. Não é casualidade o galego que empregam com uma fonética completamente castelhana. O mesmo dá-se com o català no País Valenciá. Na transição, daquela com UCD ocupando o espaço que hoje tem o PPdG, sentaram-se piares para a língua da TVG for um castelhano de fato galego, ou seja, apenas um léxico galego mas uma fonética totalmente castelhana de 5 vogais, sem seseio, etc. Por suposto, para quem interesar, isto pode-se investigar e pô-lo em parale-lo com a construção da koiné ILGa-RAG para o galego que se afastou conscientemente do diassistema comum com o português. Num mundo em que calhou tanto o utilitarismo e a “utilidade” das línguas o galego vive de costas a uma porta aberta a milhões de falantes… Não quero nem pensar como se aproveitaria este facto em Euskal Herria ou nos Països Catalans.